Ρυθμίστε σωστά τη μηχανή

Οι μηχανές απευθείας σποράς (no-till) είναι πολύπλοκα μηχανήματα που υφίστανται ιδιαίτερη καταπόνηση κατά την εργασία στο χωράφι. Περιέχουν αρκετούς ευαίσθητους μηχανισμούς όπως ρουλεμάν, γρανάζια, άξονες κλπ καθώς  και διάφορα στοιχεία (δίσκοι, υνά, τροχοί) που έρχονται σε άμεση επαφή με το έδαφος και φθείρονται γρήγορα. Η σωστή λειτουργία της μηχανής ξεκινά με τη σωστή συντήρηση. Το γρασάρισμα, ο έλεγχος στις βίδες, η εξέταση για φθαρμένα ή παραμορφωμένα τμήματα και η επιδιόρθωση ή αντικατάσταση των κατεστραμμένων εξαρτημάτων, είναι εργασίες που πρέπει να γίνονται σε νεκρές περιόδους, όταν δεν υπάρχει πίεση χρόνου, έτσι ώστε η μηχανή να βρίσκεται σε άρτια κατάσταση όταν ξεκινούν οι σπορές.

Τα στοιχεία που φθείρονται ταχύτερα στις μηχανές σποράς είναι αυτά που ανοίγουν τα αυλάκια δηλαδή τα υνάκια, οι καρίνες και οι δίσκοι. Τα φθαρμένα υνάκια και οι καρίνες, δεν μπορούν να διεισδύσουν εύκολα στο έδαφος και μπορεί να δημιουργούν πολύ φαρδύ αυλάκι που κλείνει δύσκολα. Οι φθαρμένοι δίσκοι πάλι, έχουν μικρότερη διάμετρο και μη αιχμηρή περιφέρεια με αποτέλεσμα αντί να κόβουν, να αρχίζουν να παρασύρουν τα υπολείμματα και να μην μπορούν να διεισδύσουν σε μεγάλο βάθος. Και στις δύο περιπτώσεις η μόνη λύση είναι η αντικατάσταση. Το κόστος, ιδίως για τους δίσκους μπορεί να είναι υψηλό, θα πρέπει όμως αυτό να αντιπαρατίθεται με το κόστος από την απώλεια της παραγωγής εξαιτίας του μειωμένου και ανομοιόμορφου φυτρώματος και με το κόστος του επιπλέον σπόρου που χρησιμοποιείται για τη σπορά για να καλυφθούν οι απώλειες στο φύτρωμα.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη σταδιακή φθορά των διπλών δίσκων. Οι διπλοί δίσκοι θα πρέπει να συγκλίνουν στο μπροστινό κατώτερο σημείο, εφάπτοντας ο ένας με τον άλλο για τουλάχιστον 4-5 cm ώστε να δουλεύουν ως ένα ενιαίο σώμα. Εάν οι δίσκοι έχουν φθαρεί και υπάρχει μεταξύ τους διάκενο, μπορεί να μη κόβουν αποτελεσματικά τα φυτικά υπολείμματα και να δυσκολεύονται να εισχωρήσουν σε συνεκτικά εδάφη. Η σύγκλιση των δίσκων μπορεί να ρυθμιστεί αλλάζοντας τη θέση του ενδιάμεσου μεταλλικού σωλήνα που μεταφέρει το σπόρο. Ο σωλήνας αυτός λειτουργεί και ως ξύστρα και πρέπει να εφάπτεται για να καθαρίζει τους δίσκους. Εάν οι δίσκοι έχουν φθαρεί υπερβολικά, θα πρέπει να αντικαθίστανται μαζί με το μεταλλικό σωλήνα μεταφοράς.

Οι παραπάνω ενέργειες είναι προληπτικές και γίνονται στην αποθήκη. Υπάρχουν όμως θέματα που πρέπει να εξετάζονται στο χωράφι, όταν ξεκινήσει η σπορά ώστε να γίνονται οι κατάλληλες ενέργειες και να παίρνονται οι κατάλληλες αποφάσεις.

Ρυθμίστε τη κλίση της μηχανής.

Τα αρθρωτά παραλληλόγραμμα που επιτρέπουν την ελεύθερη κατακόρυφη κίνηση των σπαρτικών στοιχείων θα πρέπει να έχουν την κλίση που έχει ορίσει ο κατασκευαστής ώστε να επιτρέπουν ολόκληρη την κίνηση των ελατηρίων. Οι κατασκευαστές συνήθως επιλέγουν την οριζόντια θέση η δίνουν μια ελαφριά κλίση προς τα πίσω.  Όταν το μπροστινό τμήμα του παραλληλόγραμμου βρίσκεται χαμηλότερα από το κανονικό, τα ελατήρια είναι ήδη τεντωμένα και αν ένα σπαρτικό στοιχείο συναντήσει κάποιο σαμάρι, το ελατήριο μπορεί να τερματίσει και το σπαρτικό στοιχείο να αναγκάσει τα πλαϊνά στοιχεία να ανασηκωθούν από το έδαφος.  Αν πάλι το μπροστινό τμήμα είναι πολύ ψηλά, αυτό σημαίνει ότι στα βαθουλώματα, τα σπαρτικά στοιχεία μπορεί να μην πιέζουν αρκετά για να ανοίξουν το αυλάκι.

.

Επιλέξτε το κατάλληλο βάθος σποράς.

Σε γενικές γραμμές ισχύουν οι αρχές της συμβατικής σποράς. Το βάθος τοποθέτησης του σπόρου εξαρτάται από το μέγεθος του και το είδος του σπόρου και τις συνθήκες του εδάφους. Οι σπόροι πρέπει να σπέρνονται τρεις με τέσσερις φορές το μήκος της μέγιστης διαμέτρου τους. Οι ελαιούχοι σπόροι σπέρνονται λίγο βαθύτερα. Όταν επικρατούν ξηρές συνθήκες, το βάθος πρέπει να μεγαλώνει. Αν η σπορά είναι πρώιμη και οι θερμοκρασίες χαμηλές το βάθος πρέπει να είναι μικρότερο.

Στην απευθείας σπορά, οι συνθήκες του εδάφους διαφέρουν από τη συμβατική κατεργασία. Το έδαφος είναι πιο συμπαγές με περισσότερη υγρασία. Η έλλειψη ψιλοχωμαστισμού δεν το αφήνει να στεγνώσει. Τα φυτικά υπολείμματα βοηθούν επίσης. Περιορίζουν την εξάτμιση, αλλά ταυτόχρονα διατηρούν το έδαφος πιο ψυχρό. Υπο αυτές τις συνθήκες και με την προϋπόθεση ότι η κάλυψη του σπόρου θα είναι επιτυχής, η σπορά στα συστήματα ακατεργασίας θα πρέπει να είναι πιο ρηχή από το σύστημα της συμβατικής.   

Ρυθμίστε τη πίεση των ελατηρίων.

Φροντίστε να υπάρχει αρκετή πίεση ώστε οι τροχοί ελέγχου του βάθους να ακουμπάνε στο έδαφος, αποφύγετε όμως την υπερβολική σύσφιξη που μπορεί να προκαλέσει πολύ μεγάλη πίεση στο έδαφος και συμπίεση των τοιχωμάτων της αυλακιάς. Η ρύθμιση πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε φορά που μεταβαίνουμε σε χωράφι με διαφορετικές συνθήκες. Εάν τα ελατήρια είναι τέρμα σφιγμένα και παρόλα αυτά οι μηχανισμοί που ανοίγουν τα αυλάκια δεν καταφέρνουν να διεισδύσουν στο έδαφος, πρέπει να εξετάσουμε δύο ενδεχόμενα. Πρώτον, οι τροχοί κάλυψης να ακουμπάνε στο έδαφος. Σε αυτή τη περίπτωση πρέπει να σκεφτούμε να προσθέσουμε και δεύτερα ελατήρια ή να αντικαταστήσουμε τα υπάρχοντα με ισχυρότερα. Δεύτερον, οι τροχοί κάλυψης είναι στον αέρα. Αυτό είναι μια ένδειξη ότι πρέπει να προσθέσουμε επιπλέον βάρος στη μηχανή. Οι μηχανές no-till είναι γενικά αρκετά βαριές, ενδέχεται όμως όταν αδειάζει το δοχείο του σπόρου να μην είναι επαρκές. Σε αυτή την περίπτωση, η προσθήκη αντίβαρων σε σημεία που προκρίνει ο κατασκευαστής είναι μια χρήσιμη επιλογή.

Ρυθμίστε τη θέση των ακτινωτών τροχών

Οι ακτινωτοί τροχοί που απομακρύνουν τα φυτικά υπολείμματα θα πρέπει να τοποθετούνται σε κατάλληλο ύψος ώστε να δημιουργούν μια καθαρή γραμμή σποράς διότι τα φυτικά υπολείμματα αφενός δυσχεραίνουν το έργο των μηχανισμών διάνοιξης της αυλακιάς και προκαλούν αναπηδήσεις στους πλαϊνούς τροχούς που ελέγχουν το βάθος και αφετέρου σκιάζουν το έδαφος και μειώνουν την ικανότητα φωτοσύνθεσης των νεαρών φυτών και μπορεί να εκλύουν τοξικά παράγωγα καθώς αποσυντίθενται που βλάπτουν τη καλλιέργεια. Αν οι τροχοί βρίσκονται πολύ ψηλά μπορεί να μην απομακρύνουν όλα τα υπολείμματα ενώ αν τους τοποθετήσουμε πολύ χαμηλά, μπορεί να σκάβουν το έδαφος δημιουργώντας ένα αυλάκι. Σε αυτή τη περίπτωση μπορεί να έχουμε ανομοιόμορφο βάθος σποράς, να μη σκεπάζεται ο σπόρος, ενώ σε υγρές συνθήκες, μπορεί να συγκεντρώνεται υπερβολική υγρασία που βλάπτει το σπόρο. Στη σωστή τους θέση, οι ακτινωτοί τροχοί θα πρέπει να απομακρύνουν τα φυτικά υπολείμματα, δίχως να σκάβουν το έδαφος, σε ένα πλάτος που θα επιτρέπει το σύστημα διάνοιξης αλλά και τους πλαϊνούς τροχούς ελέγχου του βάθους να δουλεύουν σε καθαρή επιφάνεια. Ο ρόλος των ακτινωτών τροχών είναι πολύ σημαντικός για την επιτυχία της σποράς και γι’ αυτό ο παραγωγός θα πρέπει να ελέγχει διαρκώς από την καμπίνα την ποιότητα της εργασίας.

Ρυθμίστε τη θέση των δίσκων προχάραξης.

Εάν οι δίσκοι προχάραξης είναι επίπεδοι θα πρέπει να σχίζουν ελαφρώς βαθύτερα από τους δίσκους, τις καρίνες ή τα υνιά που ανοίγουν το αυλάκι ώστε να διευκολύνουν το έργο τους. Εάν είναι πτυχωτοί ή κυματιστοί, θα πρέπει να δουλεύουν στο βάθος σποράς για να μη διαταράσσουν το πυθμένα του αυλακιού που πρέπει να είναι συμπαγής για να ακουμπήσει πάνω ο σπόρος και να τροφοδοτείται με υγρασία από την τριχοειδή άνοδο του νερού.

Ρυθμίστε τους τροχούς κάλυψης του σπόρου.

Οι τροχοί θα πρέπει να κλείνουν αποτελεσματικά το αυλάκι αφού πέσει μέσα ο σπόρος. Στις μηχανές σιτηρών με μονό δίσκο δίνεται η δυνατότητα ρύθμισης της πίεσης σε κάθε στοιχείο ανεξάρτητα. Στις μηχανές σκαλιστικών με διπλούς τροχούς εκτός από την πίεση μπορούμε να ρυθμίσουμε την σύγκλιση και την απόσταση των τροχών. Ορισμένοι κατασκευαστές σπαρτικών παρέχουν επίσης σετ διαφορετικών τροχών που αλλάζουν σχετικά εύκολα.

Οι μονοί τροχοί ακούν πίεση πάνω από το αυλάκι ενώ οι διπλοί πιέζουν τα πλαϊνά τοιχώματα. Ο παραγωγός πρέπει να ρυθμίζει την ελάχιστη πίεση που χρειάζεται για να κλείνει η αυλακιά αποφεύγοντας υπερβολικές πιέσεις που μπορούν να προκαλέσουν συμπίεση του εδάφους και που αφαιρούν πίεση από το σύστημα διάνοιξης της αυλακιάς.

Η σύγκλιση και η απόσταση των τροχών έχουν να κάνουν με την θέση που ασκείται η πίεση στα πλαϊνά τοιχώματα. Εάν οι τροχοί είναι οδοντωτοί και τους έχουμε πολύ κοντά, μπορεί να σκάβουν το αυλάκι και να βγάζουν έξω το σπόρο.

Ο παραγωγός που διαθέτει μηχανή με διαφορετικά σετ τροχών πρέπει να εξετάζει το ενδεχόμενο να χρησιμοποιεί διαφορετικούς τύπους όταν εργάζεται σε διαφορετικές συνθήκες. Για βαριά και ξηρά εδάφη και για βαθύτερες σπορές συνιστώνται τροχοί με δόντια ή με γαμψά δάκτυλα ενώ για πιο ελαφρείς τύπους εδαφών και μικρούς σπόρους, οι λείοι τροχοί είναι πιο κατάλληλοι. Για χωράφια με μεγάλη παραλλακτικότητα, ο συνδυασμός ενός λείου και ενός οδοντωτού δίσκου ίσως να είναι η καλύτερη λύση.