Φυτικά υπολείμματα

Τα φυτικά υπολείμματα σχηματίζουν την λεγόμενη αχυροστρωμνή (mulch). Στα συστήματα μειωμένης κατεργασίας η αχυροστρωμνή μπορεί να καλύπτει το 30-70% της συνολικής επιφάνειας, στη κατεργασία σε λωρίδες το 50-80% ενώ στην ακατεργασία μπορεί να φτάσει και το 100%. Η παρουσία των φυτικών υπολειμμάτων στη Γεωργία Διατήρησης εξυπηρετεί πολλαπλούς σκοπούς.

Κατ΄αρχάς, τα φυτικά υπολείμματα προστατεύουν το έδαφος από τη διάβρωση. Η διάβρωση της βροχής και του ανέμου οφείλεται στην αποκόλληση μικρών τεμαχιδίων εδάφους τα οποία είτε παρασύρονται εκτός χωραφιού, είτε φράσουν τους επιφανειακούς πόρους, εμποδίζοντας τη διήθηση του νερού και επιταχύνοντας την επιφανειακή απορροή που έχει ως συνέπεια την ενίσχυση της διάβρωσης. Η αποκόλληση των εδαφικών τεμαχιδίων οφείλεται στην διαβρωτική ενέργεια του νερού και του αέρα. Τα φυτικά υπολείμματα απορροφούν αυτή την ενέργεια περιορίζοντας σε μεγάλο βαθμό τη διάβρωση. Μια σταγόνα της βροχής για παράδειγμα, όταν προσπέσει στο γυμνό έδαφος, θα προκαλέσει με την κινητική της ενέργεια αποκόλληση εδαφικών τεμαχιδίων που θα έχουν τις προαναφερθείσες παρενέργειες. Αν η σταγόνα της βροχής όμως αντί να καταλήξει απευθείας στο έδαφος, χτυπήσει πρώτα σε κάποιο νεκρό φύλλο ή βλαστό, αυτό θα απορροφήσει όλη τη κινητική της ενέργεια, και θα την αφήσει στη συνέχεια να κυλίσει απαλά στο έδαφος.

Ένα δεύτερο σημαντικό όφελος από την παρουσία φυτικών υπολειμμάτων στην επιφάνεια του εδάφους είναι η διατήρηση του εδαφικού νερού μέσω του περιορισμού της εξάτμισης. Η αχυροστρωμνή αποτελεί ένα φυσικό εμπόδιο στην έξοδο των υδρατμών από το έδαφος και παράλληλα, προστατεύει το έδαφος από την έκθεση στην άμεση ηλιακή ακτινοβολία, διατηρώντας μια χαμηλότερη θερμοκρασία ιδίως κατά τις θερμές ώρες της ημέρας. Και τα δύο, μειώνουν την εξάτμιση του νερού βοηθώντας στη διατήρηση της εδαφικής υγρασίας ιδίως όταν επικρατούν ξηρικές συνθήκες.

Διατηρώντας μια υψηλότερη υγρασία και χαμηλότερες μέγιστες θερμοκρασίες, τα φυτικά υπολείμματα ευνοούν την επιβίωση και ανάπτυξη των μικροοργανισμών του εδάφους, κρατώντας τα εδάφη «ζωντανά» ακόμη και κατά τις ξηροθερμικές περιόδους. Τα φυτικά υπολείμματα αποτελούν την πηγή της οργανικής ουσίας στο έδαφος επιστρέφοντας παράλληλα, πολλά από τα θρεπτικά στοιχεία των καλλιεργειών. Στα συστήματα μηδενικής κατεργασίας του εδάφους εμφανίζεται μια στρωμάτωση της οργανικής ύλης με υψηλότερα επίπεδα στην επιφάνεια και χαμηλότερα στα βαθύτερα στρώματα. Η παρουσία ενός πλούσιου οργανικού υποστρώματος στην επιφάνεια του εδάφους έχει ιδιαίτερη σημασία για τη βιολογική δραστηριότητα καθώς εκεί είναι που εντοπίζεται και η πλειονότητα των μικροοργανισμών.

Τα φυτικά υπολείμματα τέλος, μπορεί να παρεμποδίζουν την ανάπτυξη των ζιζανίων. Η σκίαση του εδάφους που δημιουργεί η αχυροστρωμνή αποτρέπει πολλούς σπόρους ζιζανίων από το να βλαστήσουν, ενώ και για αυτούς που βλαστάνουν, τα νεαρά φυτά δυσκολεύονται να αναπτυχθούν μέσα από τα υπολείμματα για να βρουν φως και τελικά, αποτυγχάνουν σε μεγάλο βαθμό να φυτρώσουν.