Τη πρώτη φορά

Το πρώτο βήμα για την ένταξη στη Γεωργία Διατήρησης είναι να πιστέψουμε στα οφέλη που μπορεί να επιφέρουμε στα χωράφια και τις καλλιέργειες, στα οφέλη που μπορεί να αποκομίσουμε ως παραγωγοί και στα οφέλη που θα προσφέρουμε γενικότερα στο περιβάλλον και τη κοινωνία. Αφού πραγματικά πιστέψουμε και αποδεχτούμε όλα αυτά, το επόμενο βήμα είναι να οπλιστούμε με υπομονή και επιμονή. Σύντομα θα καταλάβουμε ότι τα χωράφια μας πλέον δεν είναι τα χωράφια που ξέραμε. Δημιουργείται πλέον ένα νέο αγροοικοσύστημα που αντιδρά πολύ διαφορετικά στις παρεμβάσεις μας. Δεν είναι μόνο ή κατάργηση της κατεργασίας. Η άρδευση, η λίπανση, η φυτοπροστασία και πολλές άλλες εργασίες πρέπει να γίνονται πλέον με νέα δεδομένα. Θα πρέπει λοιπόν να αναθεωρήσουμε όλα όσα γνωρίζαμε και να αρχίσουμε να μαθαίνουμε τους αγρούς μας από την αρχή. Να επανασυστηνόμαστε κατά κάποιο τρόπο. Είναι μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο και στοχοπροσήλωση. Το αποτέλεσμα ωστόσο είναι βέβαιο ότι θα μας δικαιώσει.

Η Ακατεργασία από μόνη της είναι δύσκολο να βοηθήσει στην βελτίωση των εδαφών. Θα πρέπει να συνδυαστεί με τους άλλους δύο πυλώνες της Γεωργίας Διατήρησηςπου είναι η Διαρκής Φυσική Κάλυψη και η Διαφοροποίηση των Καλλιεργειών .Μόνο έτσι μπορεί να ξεκινήσει η διαδικασία Αναγέννησης των Εδαφών η οποία όμως απαιτεί αρκετό χρόνο. Η εισαγωγή κάποιων επιπλέον πρακτικών όπως η χρήση προϊόντων βιολογικής προέλευσης, η σύνδεση με τη κτηνοτροφία, η εφαρμογή των αρχών της κυκλικής οικονομίας κ.α. επιταχύνουν την διαδικασία αλλά αυτή συνεχίζει να απαιτεί χρόνο να ξεκινάμε από ένα πολύ υποβαθμισμένο επίπεδο. Εδώ όμως ο παραγωγός μπορεί να κάνει κάποιες ενέργειες για να βοηθήσει στο ξεκίνημα.

Το πρώτο πράγμα είναι να περιορίσει τη ζημιά της συμπίεσης. Μετά από δεκαετίες εντατικής μηχανικής κατεργασίας τα γεωργικά εδάφη είναι δομικά κατεστραμμένα με ελάχιστα συσσωματώματα και πολύ χαμηλή οργανική ουσία. Η επανάκαμψη μπορεί να χρειαστεί πάνω από δεκαετία. Αν όμως, πριν την έναρξη της μόνιμης μηδενικής κατεργασίας φροντίσει ο παραγωγός να επανορθώσει εν μέρει τη ζημιά που έχει ο ίδιος προκαλέσει και να διατηρήσει αυτή τη διόρθωση, μπορεί τότε να βοηθήσει ουσιαστικά στην ταχεία αναγέννηση των εδαφών. Μια βαθιά κατεργασία με κάποιο υπεδαφοκαλλιεργητή ‘ή εδαφοσχίστη (ripper) είναι μια πολύ καλή λύση στη περίπτωση αυτή. Μπορεί να περιορίσει τη συμπίεση και να χαλαρώσει το έδαφος σε μεγάλο βάθος. Η κατεργασία θα πρέπει να γίνει καλοκαίρι, σε ξηρές συνθήκες ώστε να δημιουργηθούν μεγάλες υπόγειες ρωγμές. Η επόμενη σημαντική κίνηση όμως είναι να καταφέρει ο παραγωγός να διατηρήσει αυτή τη χαλάρωση. Εδώ μπορεί να αναλάβει δράση η φύση. Μια καλλιέργεια κάλυψης με πλούσιο και βαθύ ριζικό σύστημα αμέσως μετά τη βαθιά κατεργασία μπορεί να αναπτύξει ένα πλέγμα ριζών που θα συγκρατεί τη χαλάρωση του εδάφους. Το ριζικό σύστημα δημιουργεί δηλαδή έναν φυσικό σκελετό που στηρίζει το έδαφος. Αν μάλιστα ως καλλιέργεια κάλυψης χρησιμοποιηθεί μείγμα φυτικών ειδών με διαφορετική ευρωστία, γεωμετρία και μορφολογία στο ριζικό σύστημα τότε τα οφέλη θα είναι ακόμα μεγαλύτερα. Ξεκινώντας με ευνοϊκότερες αρχικές προϋποθέσεις είναι πιο εύκολο να φτάσουμε στο τελικό αποτέλεσμα.

Ένα άλλο στοιχείο που χρήζει προσοχής, πριν την έναρξη της μηδενικής κατεργασίας ή ακατεργασίας του εδάφους, είναι η διαμόρφωση της επιφάνειας του χωραφιού. Τα περισσότερα χωράφια, επίπεδα ή επικλινή, εμφανίζουν μικροδιακυμάνσεις στο ανάγλυφο που οφείλονται είτε στην ενδογενή ετερομορφία είτε σε επεμβάσεις των ίδιων των παραγωγών (πχ παλιές αυλακιές από οργώματα, εκσκαφές κ.α.). Αυτές οι μικρο-διακυμάνσεις εξομαλύνονται συνήθως με τις ετήσιες επεμβάσεις κατεργασίας οι οποίες αφρατεύουν  προσωρινά το έδαφος αποκρύβοντας τις επιφανειακές ανωμαλίες. Όταν όμως ένας παραγωγός ξεκινήσει με την ακατεργασία, θα πρέπει να αναμένει, χρόνο με το χρόνο, όλο και πιο έντονα, την ανάδειξη της ενδογενούς ετερογένειας στην επιφάνεια του εδάφους. Αυτή όμως μπορεί πλέον να δημιουργεί σημαντικά προβλήματα κατά τη σπορά. Όταν για παράδειγμα τα σπαρτικά στοιχεία των μηχανών κινούνται σε διαφορετικά επίπεδα, άλλο βαθύτερα γιατί έχει συναντήσει ένα βαθούλωμα και άλλο ψηλότερα γιατί βρίσκεται σε κάποιο σαμάρι, αυτό δημιουργεί διαφορετική πίεση στα ελατήρια και διαφοροποιεί την ικανότητα διάνοιξης της αυλακιάς. Το στοιχείο που βρίσκεται σε χαμηλότερο επίπεδο μπορεί να μη καταφέρνει να ασκήσει αρκετή πίεση και να μη καταφέρει να τοποθετήσει στο έδαφος το σπόρο. Ο σπόρος θα μείνει ακάλυπτος και πολύ πιθανόν να μη φυτρώσει. Το σπαρτικό στοιχείο πάλι που βρίσκεται πολύ ψηλά μπορεί να ασκεί υπερβολική πίεση και να βάζει το σπόρο πολύ βαθιά. Και πάλι όμως το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Απώλειες στο φύτρωμα. Αυτό που μπορεί να κάνει ο παραγωγός στη περίπτωση που διαθέτει χωράφια με υψηλή διακύμανση στο επιφανειακό ανάγλυφο, είναι η ισοπέδωση του αγρού, πριν ξεκινήσει την ακατεργασία. Η ισοπέδωση μάλιστα πρέπει να γίνει πριν από τη βαθιά κατεργασία με υπεδαφοκαλλιεργητή ή εδαφοσχίστη.

Σήμερα, πολλοί κατασκευαστές μηχανών no-till χρησιμοποιούν αντί για ελατήρια, υδραυλικούς κυλίνδρους για την ανάπτυξη πίεσης στα σπαρτικά στοιχεία. Αυτό εξασφαλίζει ίδια πίεση σε όλα τα στοιχεία, και σε αυτά που τυγχάνει να βρίσκονται χαμηλότερα όπως και στα στοιχεία που βρίσκονται ψηλότερα. Οι μηχανές αυτές όμως έχουν πολύ υψηλότερο κόστος αγοράς και μπορεί και πάλι να μη σπέρνουν σωστά αν οι διακυμάνσεις στην επιφάνεια του χωραφιού είναι πολύ έντονες.